De gemeenschapswacht is een gemeenteambtenaar belast met niet-politionele veiligheids- en preventietaken. Hij draagt geen wapens noch handboeien, heeft geen arrestatiebevoegdheid en zijn rol steunt vooral op dialoog, zichtbare aanwezigheid en bemiddeling in de openbare ruimte. Vandaag zijn er volgens officiële cijfers van de lokale politie meer dan 2.000 gemeenschapswachten actief in België.
Het wettelijke kader rust op drie belangrijke wetteksten: de wet van 15 mei 2007, het koninklijk besluit van 15 mei 2009 en de wet van 15 juli 2018. Alle aspecten van het beroep — toelatingsvoorwaarden, opleiding, weddenschalen — vloeien hieruit voort.
Wat is een gemeenschapswacht in België?
De gemeenschapswacht is een openbare, niet-politionele veiligheidsfunctie die wordt uitgeoefend door een geüniformeerde gemeenteambtenaar. Deze functie mag niet worden verward met die van een politieambtenaar, noch met die van een private bewakingsagent.
De wet van 15 mei 2007: de basiswet
De functie werd in het leven geroepen door de wet van 15 mei 2007 tot instelling van de functie van gemeenschapswacht, tot instelling van de dienst gemeenschapswachten en tot wijziging van artikel 119bis van de Nieuwe Gemeentewet. Deze wet legt de opdrachten, het statuut en het wettelijke kader vast. Iedereen die direct of indirect door een gemeente wordt tewerkgesteld en de opgesomde taken uitvoert, wordt beschouwd als gemeenschapswacht.
De terminologische eenmaking van 1 januari 2008
Vóór 2008 bestonden er verschillende functies onder uiteenlopende benamingen: preventie- en veiligheidsassistenten (PVA), parkwachters, stewards, lijnspotters op bussen en trams, ambtenaren bevoegd voor gemeentelijke administratieve sancties en gemachtigde opzichters. Elk profiel had een eigen titel, takenpakket en kledij.
Sinds 1 januari 2008 groepeert de benaming ‘gemeenschapswacht’ al deze openbare, niet-politionele veiligheidsfuncties. Een uniform uiterlijk en een gemeenschappelijk embleem zorgen voor een duidelijke herkenbaarheid voor het grote publiek.
Geen verplichte functie voor gemeenten
De oprichting van een dienst gemeenschapswachten behoort tot de gemeentelijke autonomie. Geen enkele gemeente is wettelijk verplicht om gemeenschapswachten in dienst te nemen. De keuze hangt af van de financiële middelen, de subsidies van de FOD Binnenlandse Zaken en de lokale veiligheidsdiagnose. Tal van Belgische steden en gemeenten, zowel in Vlaanderen, Brussel als Wallonië, beschikken over een eigen korps gemeenschapswachten.
De opdrachten van de gemeenschapswacht: bevoegdheden en beperkingen
Artikel 3 van de wet van 15 mei 2007 omschrijft de opdrachten als « veiligheids- en preventietaken met het oog op het verhogen van het veiligheidsgevoel van de burgers en het voorkomen van openbare overlast ».
Concreet sensibiliseert de gemeenschapswacht het publiek rond veiligheid en criminaliteitspreventie, informeert hij burgers, meldt hij veiligheids-, milieu- en wegenisproblemen aan de bevoegde diensten, wijst hij automobilisten op hinderlijk of gevaarlijk parkeergedrag, beveiligt hij de oversteek van schoolkinderen, senioren of personen met een beperking en zorgt hij voor een geruststellende aanwezigheid bij publieke evenementen.
Een strikt openbaar werkterrein
Het werkterrein is strikt beperkt tot het openbaar domein: openbare wegen, straten, pleinen, parken, havens en begraafplaatsen — met andere woorden, plaatsen die voor iedereen vrij toegankelijk zijn. Elke toezichtsopdracht op een privédomein valt onder de wet tot regeling van de private en bijzondere veiligheid en behoort niet tot de bevoegdheid van de gemeenschapswacht.
Geen dwangmiddelen, geen wapens, geen handboeien
De gemeenschapswacht beschikt op het vlak van dwang of geweld over dezelfde bevoegdheden als elke gewone burger. Met uitzondering van wettige zelfverdediging en het burgerarrest mag hij tijdens de uitoefening van zijn functie nooit dwang toepassen. Bij conflictsituaties staat de dialoog altijd centraal.
Hij mag evenmin worden ingezet als seingever bij wielerwedstrijden: omzendbrief PREV 32 verduidelijkt dat deze taak niet onder de preventieve opdracht tot informatieverstrekking aan automobilisten valt.
Een samenwerking met de lokale politie, maar geen gemengde patrouilles
De gemeenschapswacht mag niet samen patrouilleren in één team met een politieambtenaar. De politieambtenaar is immers gebonden aan het geheim van het opsporingsonderzoek en het beroepsgeheim conform artikel 458 van het Strafwetboek. De samenwerking verloopt via complementaire taakverdeling en gerichte informatie-uitwisseling met de wijkinspecteurs.
De gemeenschapswacht-vaststeller: een functie met uitgebreidere bevoegdheden
Naast de reguliere gemeenschapswacht bestaat er een uitgebreidere functie: de gemeenschapswacht-vaststeller. Zijn basisrol blijft preventief, maar hij beschikt over vaststellingsbevoegdheden die de gewone gemeenschapswacht niet heeft.
Hij kan inbreuken vaststellen op gemeentelijke reglementen en verordeningen in het kader van de wet van 24 juni 2013 betreffende de gemeentelijke administratieve sancties (GAS), inbreuken vaststellen op het gemeentelijk retributiereglement, en sinds de wet van 15 juli 2018 ook gemengde inbreuken op het stilstaan en parkeren vaststellen.
De vaststeller stelt de processen-verbaal, administratieve verslagen en waarschuwingen op met betrekking tot de vastgestelde feiten. Deze documenten worden overgemaakt aan de sanctionerend ambtenaar van de gemeente, die als enige de bevoegdheid heeft om een administratieve geldboete (GAS-boete) op te leggen. Op het terrein is de vaststeller herkenbaar aan een band op de rechtermouw met de vermelding ‘vaststeller’.
Specifieke toelatingsvoorwaarden voor vaststellers
Kandidaten voor de functie van gemeenschapswacht-vaststeller moeten houder zijn van een diploma secundair onderwijs (CESS / ASO/TSO/KSO), of een getuigschrift van het lager secundair onderwijs / de tweede graad kunnen voorleggen aangevuld met minstens 5 jaar relevante ervaring bij een gemeente. Voor de gewone gemeenschapswacht legt de wet geen algemene diplomavereiste op: elke gemeente bepaalt dat niveau zelf.
Een andere cruciale voorwaarde: de vaststeller moet een rechtstreeks door het gemeentebestuur aangeworven gemeenteambtenaar zijn. Een gemeenschapswacht tewerkgesteld onder het PWA-statuut (Plaatselijk Werkgelegenheidsagentschap) kan dus geen vaststeller worden.
Wat identiteitscontroles betreft: enkel de vaststeller mag een identiteitsbewijs opvragen, en uitsluitend bij betrapping op heterdaad van een feit dat aanleiding kan geven tot een gemeentelijke administratieve sanctie. Bij weigering mag geen dwang worden gebruikt: de controle van de identiteit met dwang blijft uitsluitend voorbehouden aan de politiediensten.
Hoe herken je een gemeenschapswacht?
Het meest herkenbare element is het officiële uniform. Dit bestaat uit een paarse jas (violet/mauve), een donkergrijze of zwarte broek en een witte polo of hemd met het officiële logo en de vermelding ‘gemeenschapswacht’. De jassen en hesjes zijn voorzien van reflecterende banden van 5 cm voor optimale zichtbaarheid.
Elke gemeenschapswacht draagt bovendien een legitimatiekaart, uitgereikt door het gemeentebestuur, zichtbaar bevestigd op de kledij in een transparante houder. Deze kaart vermeldt de naam, voornaam, een recente pasfoto en de gemeente van tewerkstelling.
Wat het gedrag betreft: een echte gemeenschapswacht stelt zich voor met zijn naam en legt duidelijk de reden van zijn tussenkomst uit. Hij vraagt nooit om contant geld of persoonlijke bezittingen. Dit is een nuttig herkenningspunt om een echte beambte te onderscheiden van pogingen tot oplichting.
De gemeenschapswacht in het dagelijks leven: concrete terreinopdrachten
Wandelen, observeren, dialogeren en signaleren: dat zijn de vaste kernactiviteiten van het beroep. Een grondige terreinkennis van de wijk vormt het fundament van de functie.
In bepaalde Brusselse gemeenten patrouilleren gemeenschapswachten van maandag tot vrijdag tussen 7.30 uur en 22.00 uur in het stadscentrum, met avondrondes tot 2.00 uur in uitgaansbuurten. Twee ervaren beambten getuigen dat ze dagelijks 10 tot 15 kilometer te voet afleggen in tweetallen: de ene beambte gaat in gesprek met bewoners en handelaars, terwijl de andere aantekeningen maakt voor het dagelijkse rapport.
Het takenpakket omvat vaak ook een mobiliteitsluik. Bepaalde steden zetten gemeenschapswachten in op het openbaar vervoersnetwerk (zoals bij De Lijn, MIVB of TEC) op lijnen met verhoogde overlast om conflicten te ontmijnen en het veiligheidsgevoel te versterken.
Tijdens evenementen die door de gemeente worden georganiseerd, houden gemeenschapswachten toezicht op het verloop en vangen ze kleine incidenten op waarvoor geen dringende tussenkomst van de hulpdiensten of politie vereist is (zoals bij lokale markten, kermissen, wijkfeesten of braderieën).
Tot slot fungeren ze als schakel tussen burger en stadsdiensten: defecte straatverlichting, vernield straatmeubilair, sluikstorten, beschadigde voetpaden of problematische samenscholingen worden dagelijks gerapporteerd aan de bevoegde gemeentediensten.
Hoe word je gemeenschapswacht in België?
Het selectie- en toelatingstraject combineert wettelijke toelatingsvoorwaarden, een gemeentelijke selectieprocedure, een psychotechnisch onderzoek en een verplichte basisopleiding. Geen van deze stappen is optioneel.
Toelatingsvoorwaarden
Overeenkomstig de wet van 15 mei 2007 en de gepubliceerde gemeentelijke vacatures moet de kandidaat:
- de volle leeftijd van 18 jaar hebben bereikt;
- in het bezit zijn van een rijbewijs B;
- een blanco uittreksel uit het strafregister van minder dan 3 maanden oud voorleggen (model 596.1-16 – Gemeenschapswacht);
- niet veroordeeld zijn, zelfs niet met uitstel, tot een correctionele of criminele straf (met uitzondering van verkeersinbreuken);
- geen onverenigbare activiteiten uitoefenen: privédetective, private veiligheid (wet van 10 april 1990 / wet van 2 oktober 2017), of een functie binnen een politiedienst.
Voor de functie van gemeenschapswacht-vaststeller is minimaal een diploma secundair onderwijs vereist (of lager secundair onderwijs met 5 jaar gemeentelijke ervaring).
De gemeentelijke selectieprocedure
Gemeenten organiseren zelf hun aanwervingen. De selectie omvat over het algemeen een schriftelijke proef en een mondeling interview, die elk voor 50% meetellen in de eindbeoordeling. Elke proef is eliminerend: de kandidaat moet minstens 50% behalen op elk onderdeel en een totaalscore van minstens 60% behalen om te slagen.
Het kandidaatstellingsdossier bestaat gewoonlijk uit een motivatiebrief, een cv, een kopie van de identiteitskaart, het uittreksel uit het strafregister van minder dan 3 maanden oud, een kopie van het vereiste diploma en een kopie van het rijbewijs B.
Het psychotechnisch onderzoek: verplicht sinds 5 oktober 2018
Artikel 39, 4° van de wet van 15 juli 2018 maakte het psychotechnisch onderzoek verplicht voor alle gemeenschapswachten die na 5 oktober 2018 in dienst treden. Het koninklijk besluit van 14 augustus 2021 regelt de concrete organisatie. De proef wordt afgenomen door een erkend centrum voor psychotechnische evaluatie (zoals Werkenvoor.be / Selor) en kost 200 euro per kandidaat, ten laste van het gemeentebestuur.
Het onderzoek omvat twee onderdelen: twee geautomatiseerde persoonlijkheidsvragenlijsten, gevolgd door een diepte-interview. Er worden vijf kerncompetenties geëvalueerd: respect voor de medemens, burgerzin, het vermogen om met agressief gedrag om te gaan en zelfbeheersing te tonen, het naleven van plichten en procedures, en de afwezigheid van risico’s voor de openbare orde.
Bij een negatieve beoordeling kan de kandidaat zich slechts eenmaal opnieuw inschrijven, op voorwaarde dat er minstens 12 maanden zijn verstreken sinds het eerste onderzoek. Een kandidaat die reeds beschikt over een geldig psychotechnisch attest als bewakingsagent, afgeleverd door dezelfde officiële instantie, is vrijgesteld van dit onderzoek.
De verplichte basisopleiding: 90 uur en 7 vakken
Het koninklijk besluit van 15 mei 2009 legt het opleidingsprogramma vast. De opleiding omvat minimaal 90 lesuren, waarbij maximaal 20% gewettigde afwezigheden op het totale urenaantal wordt getolereerd. Deze duur vormt de wettelijke norm.
Zeven opleidingsmodules op het programma
| Opleidingsmodule | Urenomvang |
|---|---|
| Studie van de rechten en plichten van gemeenschapswachten | 24 u |
| Verbale en non-verbale communicatietechnieken | 24 u |
| Leren omgaan met diversiteit | 8 u |
| Observatie en het opstellen van verslagen | 8 u |
| Psychologische benadering van conflicten | 8 u |
| Fysieke verdedigingstechnieken | 6 u |
| Eerste hulp / EHBO | 12 u |
Bron: koninklijk besluit van 15 mei 2009.
Ongewettigde afwezigheden worden niet getolereerd. Bij overschrijding van de grens van 20% afwezigheid of bij een ongewettigde afwezigheid moet de volledige opleiding opnieuw worden gevolgd.
Erkende opleidingsinstellingen
De opleiding mag worden verstrekt door erkende provinciale of gewestelijke bestuurs- en politiescholen (zoals Campus Vesta, PIVO, PLOT, GIP, ERAP, ECOPOL, IPFH), door opleidingscentra erkend voor de opleiding van politieambtenaren en door instellingen erkend voor de private veiligheid (onder meer in het kader van het 7e specialisatiejaar Veiligheidsberoepen).
Hieronder volgt een overzicht van erkende opleidingsoperatoren volgens gegevens van de FOD Binnenlandse Zaken:
| Verantwoordelijke instantie voor de opleiding | Contactgegevens | Opleidingsdata |
|---|---|---|
| EAFC Péruwelz | [email protected] | Niet gespecificeerd |
| ECOPOL Luik | [email protected] / 04/279.35.25 | Niet gespecificeerd |
| GOB / ERAP (Brussel) | [email protected] | 18/05 tot 22/06/2026 |
| G4S Training | [email protected] / +32 (0)2 451 62 00 | Op aanvraag |
| IPFH (Henegouwen) | https://ipfh.hainaut.be/ea/accueil / [email protected] / 065/342.505 | van 04/03/2026 tot 23/04/2026 |
Bij vele gemeentebesturen (zoals de Stad Charleroi) bepaalt de arbeidsovereenkomst dat de opleiding binnen een termijn van 2 jaar na indiensttreding met succes moet worden afgerond, onder voorbehoud van de effectieve toegang tot de opleiding.
Salaris en arbeidsvoorwaarden
Het loon is afhankelijk van de graad (gewone gemeenschapswacht of vaststeller) en het geldelijke barema dat door het gemeentebestuur wordt toegepast. Twee weddenschalen komen het vaakst voor: niveau D2 voor de basisgemeenschapswacht en niveau D4 voor de gemeenschapswacht-vaststeller.
Barema D2: voorbeeld van een Belgische gemeente
In een recente aanwervingsvacature wordt de functie aangeboden met een contract van bepaalde duur (6 maanden) met optie op een vast contract (onbepaalde duur), deeltijds (28u30/38 per week, variabel rooster). De kandidaat moet beschikbaar zijn op weekdagen, in het weekend en op feestdagen tussen 7.00 uur en 22.00 uur.
De salarisschaal D2 loopt van minimaal 15.272,74 euro tot maximaal 20.680,92 euro bruto per jaar (aan spilindex 138,01). Relevante anciënniteit uit de openbare sector wordt integraal overgenomen, en tot maximaal 10 jaar voor ervaring in de privésector.
Barema D4: voorbeeld van een centrumstad (vaststeller)
Voor een gemeenschapswacht-vaststeller (niveau D4) geeft de officiële weddetabel van een centrumstad de volgende geïndexeerde bedragen:
| Loopbaanfase | Geïndexeerd maandelijks brutoloon |
|---|---|
| Loopbaanaanvang (0 jaar anciënniteit) | 2.604,75 € |
| Loopbaaneinde (maximale anciënniteit) | 3.971,18 € |
Bron: officiële vacature van het gemeentebestuur.
Extralegale voordelen en toeslagen
Gemeentelijke vacatures vermelden doorgaans aantrekkelijke aanvullende voordelen: volledige overname van relevante openbare en private anciënniteit, 100% terugbetaling van het openbaar woon-werkverkeer, maaltijdcheques, een aanvullend tweedepijlerpensioen, hospitalisatieverzekering en permanente opleidings- en doorgroeikansen.
Verwachte competenties en gezocht profiel
Aanwervingsprofielen en regionale competentieprofielen vertonen een grote eensgezindheid over het gewenste profiel.
Wat de vaktechnische vaardigheden betreft, wordt van een kandidaat verwacht dat hij vlot mondeling communiceert met diverse doelgroepen, heldere en objectieve verslagen opstelt, graag buiten werkt en vlot te voet afstanden aflegt, terreinsituaties scherp analyseert, kan omgaan met onvoorziene omstandigheden (incidenten, weersomstandigheden, conflicten), met oordeelkundigheid optreedt en rustig blijft bij verbale agressie.
Wat de persoonlijke ingesteldheid betreft, zoeken gemeenten kandidaten met respect voor de medemens, burgerzin, stressbestendigheid, stiptheid, zelfstandigheid, teamgeest en een sterke dienstverlenende ingesteldheid. Kennis van het Algemeen Politiereglement (APR / GAS-reglement) en de werking van een gemeentebestuur vormt een belangrijk pluspunt.
Ook de fysieke paraatheid speelt mee: urenlang kunnen rechtstaan, dagelijks grote afstanden stappen en in het bezit zijn van een rijbewijs B behoren tot de dagelijkse functievereisten.
Verschillen tussen de gemeenschapswacht en de politieagent
Dit is de meest voorkomende verwarring bij het publiek. Beide beroepen delen een gemeenschappelijk kader (aanwezigheid in de openbare ruimte, uniform, preventie), maar steunen op fundamenteel verschillende wettelijke statuten en bevoegdheden.
De politieambtenaar is een beëdigd ambtenaar met opsporings-, aanhoudings- en dwangbevoegdheden die zijn vastgelegd in het Wetboek van Strafvordering en de Wet op het Politieambt. Hij mag een vuurwapen en dwangmiddelen dragen, strafrechtelijke processen-verbaal opstellen, personen arresteren, fouilleringen uitvoeren en gerechtelijke onderzoeken leiden.
De gemeenschapswacht bezit daarentegen geen enkele gerechtelijke bevoegdheid. Hij draagt noch wapens noch handboeien en mag uitsluitend dwang gebruiken in het kader van wettige zelfverdediging of een burgerarrest, net zoals elke individuele burger. Zijn opdracht is zuiver preventief en strikt beperkt tot het openbaar domein.
Ook de selectieprocedure verschilt grondig. Volgens vakbondsbronnen omvat de toelatingsproef voor een politieagent cognitieve, fysieke en medische proeven, geautomatiseerde persoonlijkheidstesten, een interview met een psycholoog, een groepsproef en een selectiecommissie met een psycholoog en politieofficieren. De secretaris-generaal van de politievakbond Sypol wijst op zowat 16.000 kandidaten die zich jaarlijks aanmelden voor de Belgische politie.
Het project van een overstapregeling (doorgroeitraject) naar de politie
De Belgische overheid onderzocht plannen voor een overstapregeling waarbij gemeenschapswachten via een verkort traject kunnen doorstromen naar de functie van politieagent. Volgens berichtgeving in vakmedia voorzag het voorstel in een opleiding van 6 maanden en een vereiste ervaring van minstens 3 jaar als gemeenschapswacht, zonder dat een diploma secundair onderwijs verplicht zou zijn.
De politievakbonden verzetten zich echter scherp tegen dit voorstel. Vincent Gilles, nationaal voorzitter van VSOA Politie, noemde het « een manier om kosten en problemen af te wentelen op de politie ». Vakbond Sypol stelde bij monde van Eddy Lebon dat de maatregel indruist tegen de geest van de Octopus-akkoorden (1998), die de Rijkswacht, de Gerechtelijke Politie en de gemeentepolitie fusioneerden met als doel graden, statuten, opleidingen en bewapening te unificeren.
Niet te verwarren met de Franse ‘gardien de la paix’
De Franse benaming ‘gardien de la paix’ bestaat ook in Frankrijk, maar verwijst naar een totaal andere functie. In Frankrijk is de ‘gardien de la paix’ de eerste graad binnen het korps van de Franse Nationale Politie (Police nationale), behorend tot categorie B van het openbaar ambt.
De Franse ‘gardien de la paix’ heeft het statuut van officier of agent van gerechtelijke politie (OPJ/APJ), stelt misdaden en overtredingen vast, maakt processen-verbaal op, draagt een dienstwapen en voert arrestaties uit. Van de 150.000 personeelsleden bij de Franse Police nationale is twee derde gardien de la paix.
Concreet: in Frankrijk is dit een volwaardige politieagent. In België is een gemeenschapswacht géén politieagent, maar een gemeentelijke preventieambtenaar. Dat onderscheid is essentieel.
Waar vind je vacatures voor gemeenschapswacht in België?
Vacatures voor gemeenschapswacht worden hoofdzakelijk via drie kanalen gepubliceerd:
- de regionale arbeidsbemiddelingsdiensten (VDAB in Vlaanderen, Actiris in Brussel, Forem in Wallonië en ADG in de Duitstalige Gemeenschap), die de gemeentelijke werkaanbiedingen centraliseren;
- de websites van steden en gemeenten, die hun wervingsprocedures en wervingsreserves rechtstreeks bekendmaken;
- het 7e specialisatiejaar van het secundair onderwijs Veiligheidsberoepen / Integrale Veiligheid, dat rechtstreeks voorbereidt op deze functie.
Het PWA-statuut (Plaatselijk Werkgelegenheidsagentschap) blijft een specifiek instroomkanaal. Verschillende categorieën van werkzoekenden kunnen via deze weg worden ingeschakeld: niet-werkende werkzoekenden die minstens 12 maanden werkloosheidsuitkeringen ontvangen, langdurig uitkeringsgerechtigde werklozen (minstens 2 jaar), werkzoekenden van 45 jaar en ouder (minstens 6 maanden), of personen die tijdens minstens 24 van de voorbije 36 maanden uitkeringen hebben genoten. Let op: een gemeenschapswacht met een PWA-statuut kan geen vaststeller worden, aangezien hij geen statutair of contractueel gemeenteambtenaar is.
Veelgestelde vragen
Hoe word je gemeenschapswacht in België?
Om gemeenschapswacht te worden in België moet je voldoen aan de wettelijke voorwaarden uit de wet van 15 mei 2007: minstens 18 jaar oud zijn, een blanco uittreksel uit het strafregister voorleggen, in het bezit zijn van een rijbewijs B en geen onverenigbare activiteiten uitoefenen (private bewaking, politie). Vervolgens moet je slagen voor de gemeentelijke selectieprocedure, het verplichte psychotechnisch onderzoek (sinds 5 oktober 2018) via Werkenvoor.be / Selor voltooien en slagen voor de basisopleiding van minstens 90 uur in een erkend opleidingscentrum. Voor de functie van gemeenschapswacht-vaststeller is bovendien een diploma secundair onderwijs vereist.
Wat is het salaris van een gemeenschapswacht in België?
Het salaris varieert naargelang de graad en de gemeente. Voor een standaard gemeenschapswacht (barema D2) ligt het bruto jaarsalaris tussen 15.272,74 euro en 20.680,92 euro aan basisindex 138,01. Voor een gemeenschapswacht-vaststeller (barema D4) bedraagt het geïndexeerde bruto maandloon circa 2.604,75 euro bij aanvang tot 3.971,18 euro op het einde van de loopbaan. Extralegale voordelen omvatten doorgaans maaltijdcheques, 100% terugbetaling van openbaar vervoer en een aanvullend pensioenplan.
Wat is het verschil tussen een gemeenschapswacht en een politieagent?
Een gemeenschapswacht is een niet-beëdigde gemeenteambtenaar zonder gerechtelijke bevoegdheden. Hij draagt noch wapens noch handboeien en zijn taak beperkt zich tot preventie, sensibilisering en bemiddeling in de openbare ruimte. Hij heeft geen dwangbevoegdheid buiten die van een gewone burger (wettige zelfverdediging, burgerarrest). Een politieagent daarentegen is een beëdigd ambtenaar met onderzoeks-, aanhoudings- en dwangbevoegdheden krachtens het Wetboek van Strafvordering. Ook de politieopleiding en selectieproeven zijn aanzienlijk zwaarder en omvatten cognitieve, fysieke, medische en diepgaande psychologische proeven.
Welke studies zijn vereist om gemeenschapswacht te worden?
De wet legt geen specifieke diplomavereiste op voor de functie van gewone gemeenschapswacht; elke gemeente bepaalt zelf het vereiste opleidingsniveau. Voor de functie van gemeenschapswacht-vaststeller is een diploma secundair onderwijs (ASO, TSO of KSO) of gelijkwaardig vereist (of lager secundair met 5 jaar gemeentelijke ervaring). Het 7e specialisatiejaar Veiligheidsberoepen in het secundair onderwijs biedt eveneens een rechtstreekse voorbereiding. In alle gevallen is het volgen en slagen voor de verplichte basisopleiding van 90 uur in een erkend opleidingscentrum wettelijk verplicht.
Wat is een gemeenschapswacht in België?
Een gemeenschapswacht in België is een gemeenteambtenaar belast met niet-politionele preventie- en veiligheidstaken, zoals vastgelegd in de wet van 15 mei 2007. Herkenbaar aan het paarse uniform met officieel logo patrouilleert hij in de openbare ruimte om burgers te sensibiliseren, automobilisten te informeren, schoolkinderen veilig te laten oversteken, overlast en schade te melden aan de bevoegde diensten en een geruststellende aanwezigheid te bieden bij evenementen. Hij heeft geen arrestatiebevoegdheid, wapens of handboeien.
Wat is het gemiddelde salaris van een gemeenschapswacht?
Het gemiddelde salaris van een gemeenschapswacht hangt af van het gemeentelijke barema en de anciënniteit. Ter indicatie: een basisgemeenschapswacht valt onder barema D2 (ongeveer 15.272 euro tot 20.681 euro bruto per jaar aan basisindex), terwijl een vaststeller wordt verloond volgens barema D4 (circa 2.604,75 euro tot 3.971,18 euro bruto per maand geïndexeerd). Deze bedragen worden aangevuld met maaltijdcheques, terugbetaling van het woon-werkverkeer en een tweedepijlerpensioen.
Wat zijn de voordelen van een job als gemeenschapswacht?
Het beroep biedt verscheidene voordelen: een stabiele betrekking bij het gemeentebestuur (vaak met vast contract van onbepaalde duur), regelmatige werkuren die een goed evenwicht tussen werk en privéleven mogelijk maken, integrale overname van anciënniteit uit de openbare sector en tot 10 jaar uit de privésector, 100% terugbetaling van openbaar vervoer, maaltijdcheques, een aanvullend pensioenplan en doorgroeimogelijkheden (zoals bevordering tot vaststeller). Ook het dagelijkse contact met burgers en het werken in openlucht worden door velen gewaardeerd.
Wat is de laagste graad bij de Belgische politie?
Deze vraag heeft betrekking op de politie en niet op gemeenschapswachten, aangezien gemeenschapswachten geen deel uitmaken van de politie. Binnen de Geïntegreerde Politie in België begint de hiërarchische structuur bij het agentenkader (agent van politie en beveiligingsagent van politie) en het basiskader (politie-inspecteur). De gemeenschapswacht is geen politiegraad, maar een afzonderlijke niet-politionele gemeentelijke preventiefunctie die valt onder het gemeentebestuur en niet onder de federale of lokale politie.
Mogen gemeenschapswachten beboeten of boetes opleggen?
Een gewone gemeenschapswacht kan geen boetes uitschrijven. Enkel de gemeenschapswacht-vaststeller, gemachtigd op basis van de GAS-wet van 24 juni 2013 en de wet van 15 juli 2018, kan vaststellingen doen van inbreuken op gemeentelijke reglementen en gemengde parkeerinbreuken. Hij stelt een proces-verbaal of administratief verslag op dat wordt doorgestuurd naar de gemeentelijke sanctionerend ambtenaar. Enkel deze sanctionerend ambtenaar is wettelijk bevoegd om daadwerkelijk een administratieve geldboete (GAS-boete) op te leggen.
In welke gemeenten zijn er gemeenschapswachten actief?
De oprichting van een dienst gemeenschapswachten valt onder de gemeentelijke autonomie en is geen wettelijke verplichting. Men vindt gemeenschapswachten in tal van steden en gemeenten over heel België, zoals Antwerpen, Gent, Brugge, Leuven, Mechelen, Brussel (Bravvo), Etterbeek, Anderlecht, Schaarbeek, Luik, Namen, Bergen, Charleroi en vele andere steden. Gemeenten baseren hun beslissing op hun financiële middelen, subsidies van de FOD Binnenlandse Zaken en de specifieke noden van hun lokale veiligheidsplan.
Bronnen
Sluit je aan bij de kandidaten die zich voorbereiden met Policier.be.
Rekrutering Belgische politie: functies, selectie, opleiding, salaris
Werken bij de politie in België: complete gids 2026
