De Computer Crime Unit, of CCU, is de gespecialiseerde eenheid van de Belgische Federale Gerechtelijke Politie die belast is met de bestrijding van computercriminaliteit. Ze onderzoekt hacking, ransomware, online fraude en informaticasabotage, en ondersteunt andere politiediensten bij het opsporen van digitale sporen. Volgens officiële informatie verhoren de teams cybercriminelen, voeren ze ethische hackings uit en onderscheppen ze versleutelde berichten.
Dit artikel geeft een overzicht van wat de CCU precies doet, hoe ze georganiseerd is tussen federaal en regionaal niveau, welke vormen van cybercrime ze behandelt, hoe je er aan de slag kunt en hoe je computercriminaliteit in België meldt.
Wat is de Computer Crime Unit (CCU) in België?
De CCU is een gespecialiseerde eenheid van de Belgische Federale Gerechtelijke Politie. Haar opdracht bestaat uit twee luiken: onderzoek voeren naar computercriminaliteit en technische bijstand verlenen aan andere politiediensten om digitale sporen op te sporen, veilig te stellen en te analyseren.
Op institutioneel vlak zijn de gespecialiseerde diensten voor de analyse van informatica- en telecommunicatiesystemen georganiseerd op twee niveaus. De Federal Computer Crime Unit (FCCU) treedt op nationaal niveau op, binnen de Centrale directie van de bestrijding van de zware en georganiseerde criminaliteit. De regionale CCU’s, genaamd RCCU’s, zijn ingebed in elk gerechtelijk arrondissement en vallen onder het gezag van de gerechtelijke directeurs.
Deze architectuur dient een duidelijk doel: een efficiënte en tijdige bijstand waarborgen aan de bevoegde diensten in het kader van gerechtelijke dossiers, met een onberispelijke procedurele en technische kwaliteit over het volledige Belgische grondgebied. Of het nu gaat om lokale fraude of onderzoeken van nationale omvang: een fijnmazig territoriaal netwerk zorgt ervoor dat elk dossier op het juiste niveau behandeld wordt.
De Federal Computer Crime Unit (FCCU): opdracht en interne organisatie
De opdracht van de FCCU is de bestrijding van ICT-criminaliteit (Information and Communication Technology). Het gaat er enerzijds om de burger te beschermen tegen nieuwe vormen van criminaliteit in de virtuele samenleving, en anderzijds om de strijd tegen andere criminele fenomenen te ondersteunen via gespecialiseerd onderzoek in informaticaomgevingen. Kinderpornografie en pedofilie op het internet, internetfraude (frauduleuze online verkoop) en telecomfraude behoren tot haar bevoegdheden.
Volgens de officiële informatie van de Federale Politie bestaat de FCCU uit 3 secties met elk een specifieke rol.
De sectie Beheer is belast met adviesverlening over alles wat te maken heeft met opsporing in ICT-omgevingen, het bepalen van methodes en standaarden, de aankoop van gespecialiseerd materieel en de opleiding van de teams. Dit is als het ware het kennis- en middelenkader van de FCCU.
De sectie Operaties levert gespecialiseerde bijstand aan de centrale operationele opsporingsdiensten en aan de Regional Computer Crime Units. Ze treedt op bij ICT-systemen in het kader van de traditionele criminaliteit en ondersteunt de RCCU’s bij de behandeling van dossiers rond computercriminaliteit en telecomfraude.
De sectie Intelligence staat in voor het informatiebeheer en het in kaart brengen van de criminaliteitsbeelden rond computercriminaliteit. Zij structureert de fenomeneninformatie om de onderzoeken doelgericht te sturen.
De Regional Computer Crime Units (RCCU): het territoriale netwerk
De RCCU’s vormen het lokale echelon in de strijd tegen cybercrime. Zij staan minimaal garant voor de kwaliteit van de wettelijke ICT-analyses op pc’s, andere gegevensdragers en kleine netwerken. Concreet sporen zij in hun gerechtelijk arrondissement sporen van internetcriminaliteit op en identificeren zij de daders.
Voor zwaardere analyses is de taakverdeling duidelijk: de wettelijke ICT-analyse van grotere netwerken, centrale computersystemen of bijzondere apparatuur, evenals doorgedreven analyses inzake ICT-criminaliteit, kunnen worden toevertrouwd aan de FCCU op nationaal niveau. De werking van de FCCU wordt dan ook in grote mate bepaald door de noden van en de wisselwerking met de RCCU’s.
Op procedureel vlak volgt de behandeling van aangiften een vaste structuur. Wordt een strafbaar feit vastgesteld waarvoor België bevoegd is, dan wordt een aanvankelijk proces-verbaal opgesteld voor het bevoegde parket. Valt het misdrijf onder de bevoegdheid van een buitenlandse gerechtelijke autoriteit, dan wordt de bevoegde buitenlandse dienst via Interpol geïnformeerd. Heeft de ontvangen informatie betrekking op een reeds gekend fenomeen (bijvoorbeeld verdovende middelen) of een lopend strafrechtelijk onderzoek, dan wordt ze doorgegeven aan de bevoegde Belgische eenheid. Voor administratieve inbreuken die onder een Belgische instantie vallen, wordt die specifieke overheid ingelicht.
Vormen van cybercriminaliteit die de CCU behandelt
In de perceptie van het grote publiek wordt cybercriminaliteit vaak herleid tot vriendschapsfraude of online oplichting. Het daadwerkelijke werkterrein van de CCU is echter veel omvangrijker.
Volgens Christophe, commissaris bij de Federale Gerechtelijke Politie van Antwerpen: "De meeste mensen denken al snel aan oplichting en misbruik van vertrouwen bij online daten. Informatica kan uiteraard gebruikt worden om iemand op te lichten, maar dat is op zich nog geen pure cybercriminaliteit. Nee, wij onderzoeken eerder ransomware, cryptotelefoons of bijvoorbeeld hacking."
Ransomware (gijzelsoftware) is software die de toegang tot een computer of bestanden blokkeert en losgeld eist om de toegang te herstellen. Cryptotelefoons, zoals die van Sky ECC, zijn versleutelde toestellen die criminelen gebruiken om onder de radar van de autoriteiten te blijven. Hacking in brede zin vormt samen met klassiekere dossiers rond internetfraude, sabotage en computeroplichting de technische kern van het werk.
Op federaal niveau behandelt de FCCU daarnaast ook kinderpornografie op het internet en telecomfraude. Zowel het volume als de complexiteit van deze dossiers verklaart de sterke groei van de eenheid in de afgelopen jaren: volgens persberichten uit maart 2017 verdubbelde het personeelsbestand van de Computer Crime Unit zelfs over de periode 2016-2017.
De job van cyberonderzoeker bij de CCU: dagelijkse taken
De officiële functietitel luidt Hoofdinspecteur met bijzondere specialisatie (HINP BS) ICT. Het betreft een operationele betrekking, oftewel een "uniformfunctie". Het uniform is verplicht tijdens de opleiding, maar op het terrein volstaat tijdens operaties doorgaans de politiearmband.
De cyberonderzoeker voert eigen onderzoeken, maar speelt vooral een cruciale rol bij de technische aspecten van een zaak. Christophe vat het zo samen: "Wij komen in actie zodra het over informatica in brede zin gaat, bijvoorbeeld om gegevens uit een computer of smartphone te halen. Daarnaast onderzoeken we de verschillende computersystemen die tijdens huiszoekingen worden aangetroffen. Iedereen denkt bijvoorbeeld aan USB-sticks, maar zulke gegevensdragers nemen vandaag de dag talloze vormen aan."
Drie grote pijlers bepalen het dagelijkse werk. Ten eerste data-extractie en digitaal forensisch onderzoek op computers, smartphones en allerlei digitale dragers. Ten tweede deelname aan informaticahuiszoekingen, waarbij technische expertise bepalend is voor de bewijskracht van het in beslag genomen materiaal. Ten derde aanwezigheid bij verhoren rond cybercriminaliteit, omdat onderzoekers over dezelfde technische bagage als de verdachte moeten beschikken om een doeltreffend verhoor af te nemen.
Zoals eerste hoofdcommissaris Koen Van Overtveldt, directeur-generaal van het middelenbeheer en de informatie, benadrukt: "Het werk van gespecialiseerde IT-profielen bij de politie is bijzonder boeiend en buitengewoon in de letterlijke zin van het woord. Heel dankbaar werk voor de cyberonderzoekers, die criminelen grondig op de zenuwen werken."
Toelatingsvoorwaarden om bij de CCU te starten
Om te solliciteren als cyberonderzoeker bij de CCU moet je aan verschillende voorwaarden tegelijk voldoen.
Een diploma in de informatica is vereist. De officiële lijst omvat een professionele bachelor in de toegepaste informatica, informatica en systemen (afstudeerrichtingen industriële informatica, netwerk- en telecommunicatiebeheer, ICT-technologie, automatisering), een bachelor of master in de informatica / computerwetenschappen, een master burgerlijk ingenieur in de computerwetenschappen, een master burgerlijk ingenieur in de beleidsinformatica of een master in de elektronica. Andere diploma's (bachelor of master) kunnen na individueel dossieronderzoek aanvaard worden mits minstens 90 lesuren in de vermelde informatica-domeinen (informatica, computerwetenschappen, computerarchitectuur, beleidsinformatica).
Wat de algemene voorwaarden betreft: je moet de Belgische nationaliteit bezitten, minstens 17 jaar oud zijn bij inschrijving en 18 jaar bij indiensttreding, een uittreksel uit het strafregister (model 595) van minder dan drie maanden kunnen voorleggen, houder zijn van een diploma dat minstens overeenkomt met niveau B van de federale overheid, een rijbewijs B bezitten, de burgerlijke en politieke rechten genieten en niet onder een wettelijk wapenverbod vallen. Solliciteren kan al vanaf het voorlaatste studiejaar.
Er gelden specifieke inschrijvingsregels voor het aantal pogingen. Sinds 14 september 2021 mag een kandidaat maximaal 5 keer deelnemen aan de selectieprocedure voor hetzelfde kader. Na een derde mislukking moet een wachttijd van zes jaar verstreken zijn voor een nieuwe kandidatuur. Aanvragen ingediend acht maanden na de kennisgeving van een vorige mislukking kunnen door de deliberatiecommissie aanvaard worden voor de 2e, 3e en 5e poging.
Selectieprocedure in drie fasen
De selectie van toekomstige cyberonderzoekers verloopt in 3 afzonderlijke fasen.
Fase 1 is de generieke selectie, gemeenschappelijk voor alle politieprofielen, en bestaat uit 7 onderdelen: de cognitieve vaardigheidsproef, de fysieke proef, de kennisproef, de persoonlijkheidsproef, het medisch geschiktheidsonderzoek, de deliberatiecommissie en het moraliteitsonderzoek.
De cognitieve proef duurt een halve dag, in principe op dezelfde dag als het functioneel parcours. Ze omvat drie subtests: abstract redeneervermogen, numeriek redeneervermogen en verbaal redeneervermogen. Het abstract redeneren meet de bekwaamheid om logisch te redeneren met nieuwe, abstracte informatie.
De fysieke geschiktheidsproef volgt een strikte timing. Bij een eerste mislukking kan een kandidaat na 2 maanden een herkansing afleggen, tot maximaal 12 maanden na de initiële proef. Bij een tweede mislukking stopt de procedure en geldt een wachttijd van 1 jaar alvorens opnieuw in te schrijven.
De persoonlijkheidsproef maakt gebruik van de STAR-methode (Situatie, Taak, Actie, Resultaat), een gedragsgerichte interviewtechniek. De kandidaat licht concrete situaties uit het verleden toe (werk, studies, vrije tijd) en beschrijft de context, de ondernomen acties en het behaalde resultaat. De getoetste competenties omvatten informatiebeheer (een probleem analyseren in oorzaken en gevolgen), probleemoplossing, leidinggeven en interne samenwerking.
Fase 2 omvat de opname van de geslaagde kandidaat in de wervingsreserve. Fase 3 betreft de uiteindelijke selectie door de bevoegde zone of dienst, gevolgd door de toelating tot de basisopleiding.
De opleiding van 14 maanden aan de Nationale Politieacademie (ANPA)
De opleiding tot cyberonderzoeker duurt 14 maanden en vindt plaats aan de Nationale Politieacademie (ANPA), kazerne Géruzet in Etterbeek. Volgens de officiële planning starten de eerstvolgende opleidingssessies in oktober 2026, maart 2027 en oktober 2027.
Het lesrooster is vastgelegd: van 07u35 tot 16u15, met een middagpauze van één uur. Het merendeel van de lessen wordt klassikaal gedoceerd aan de ANPA. De volledige opleiding is vanaf de eerste dag bezoldigd, net als voor elke werknemer.
Het opleidingsprogramma is opgedeeld in vijf theoretische en praktische luiken, aangevuld met operationele stages.
| Luik | Benaming | Aantal lesuren |
|---|---|---|
| I | Basiscompetenties | 788 uur |
| II | Informatica | 166 uur |
| III | Hoedanigheid van officier van gerechtelijke politie | 160 uur |
| IV | Interventietechnieken en -tactieken | 180 uur |
| V | Onderzoeker | 175 uur |
| Stages | 4 operationele stages | 418 uur (min. 11 weken) |
Luik I, het omvangrijkste deel, legt de fundamenten van het politievak. De daaropvolgende luiken focussen op de specialisatie: technische informaticavaardigheden, de hoedanigheid van officier van gerechtelijke politie (OGP), interventietechnieken op het terrein en specifieke onderzoeksmethodieken. De vier operationele stages vertegenwoordigen minimaal 11 weken (418 uur) en toetsen de theorie aan de praktijk.
Verloning en extralegale voordelen van de cyberonderzoeker
De exacte loonschaal van de HINP BS ICT is in de geraadpleegde officiële bronnen niet tot op de euro uitgeschreven. Voor het exacte bedrag raadpleeg je best rechtstreeks de rekruteringskanalen van de politie. Wel zijn de secundaire arbeidsvoorwaarden helder vastgelegd.
De opleiding van 14 maanden is volledig bezoldigd. Het openbaar vervoer voor woon-werkverkeer wordt voor 100% vergoed door de werkgever, en ook treinreizen zijn voor 100% gedekt. Een cyberonderzoeker geniet van 32 vakantiedagen per jaar, gratis opleidingsmogelijkheden en kosteloze medische verzorging.
De loopbaanperspectieven zijn duidelijk uitgestippeld. Na 3 jaar anciënniteit kunnen hoofdinspecteurs (met of zonder bijzondere specialisatie) deelnemen aan de interne bevorderingsproeven van het middenkader om door te stromen naar de graad van commissaris.
Gezocht competentieprofiel
Naast het technische diploma zoekt de CCU specifieke profielen. Christophe verwoordt het duidelijk: "Mensen met technische kennis die hun vaardigheden willen inzetten voor een veiliger samenleving zijn van harte welkom. Bij ons voel je meteen de impact van je werk."
De getoetste competenties tijdens de selectie omvatten meerdere domeinen. In informatiebeheer moet de kandidaat een vraagstuk kunnen ontleden in oorzaken en gevolgen, en hoofdzaken van bijzaken kunnen scheiden. In taakbeheer moet men problemen kunnen oplossen, omgaan met onverwachte wendingen en op eigen initiatief handelen. In personeelsbeheer gaat het om duidelijke instructies geven en prestaties afstemmen op de doelstellingen. Op interpersoonlijk vlak telt het creëren en bevorderen van teamgeest.
Wat persoonlijke eigenschappen betreft, is het ideale profiel stressbestendig, verantwoordelijk en zelfstandig, gedreven om zaken tot op de bodem uit te spitten en op zoek naar een job met toekomst. Een bachelor- of masterdiploma met technologische of ICT-oriëntatie is vereist, ongeacht het aantal jaren ervaring.
Hoe meld je cybercriminaliteit in België?
Om een feit van computercriminaliteit in België te melden, bestaan er verschillende kanalen. Het meest voor de hand liggende aanspreekpunt blijft de lokale politiezone, die het dossier vervolgens doorstuurt naar de bevoegde dienst. Voor lokaal verankerde feiten (hacking, online oplichting, informaticasabotage) neemt de RCCU van het betrokken gerechtelijk arrondissement het onderzoek over. Voor inbreuken op kritieke infrastructuren of dossiers van nationale draagwijdte treedt de FCCU op binnen de Centrale directie van de bestrijding van de zware en georganiseerde criminaliteit.
De procedure die de FCCU volgt bij binnengekomen meldingen is strikt geregeld. Wordt een strafbaar feit vastgesteld waarvoor de Belgische rechtspraak bevoegd is, dan wordt een aanvankelijk proces-verbaal opgesteld voor het bevoegde parket. Ligt de bevoegdheid bij een buitenlandse gerechtelijke instantie, dan wordt de bevoegde buitenlandse dienst via Interpol ingelicht. Sluit de informatie aan bij een lopend onderzoek of een gekend fenomeen, dan wordt ze bezorgd aan de bevoegde Belgische politiedienst. Voor administratieve overtredingen wordt de bevoegde Belgische overheid verwittigd.
Bewaar steeds alle nuttige digitale bewijzen vooraleer je klacht indient: schermafbeeldingen (screenshots), serverlogs, verdachte e-mails, transactienummers. Hoe completer het aangeleverde materiaal, hoe doeltreffender de data-extractie en het forensisch onderzoek kunnen verlopen.
Maatschappelijke impact en toonaangevende operaties
Het werk van de CCU heeft een rechtstreekse impact op het Belgische cybercrimelandschap. Christophe vat het zo samen: "Bij ons heb je een aanzienlijke impact op het cybercrimelandschap."
De operatie rond Sky ECC geldt als een toonaangevend voorbeeld van formaat. Volgens de communicatie van de politiediensten leidde dit onderzoek tot de interceptie van circa één miljard versleutelde berichten in het drugsmilieu. Dit cijfer, overgenomen in de rekruteringscampagnes van de Federale Politie, illustreert de omvang van de dossiers die de CCU behandelt.
Bovendien stijgt het aantal slachtoffers van cybercriminelen — zowel burgers als bedrijven — met de dag. Dat verklaart meteen de aanhoudende vraag naar nieuwe rekruten, in een context waarin het personeelsbestand van de eenheid sinds 2016-2017 aanzienlijk is uitgebreid. Digitale criminaliteit is geen randverschijnsel meer: het is een continu expanderend opsporingsdomein.
Veelgestelde vragen
Wie contacteren bij cybercriminaliteit in België?
In België neem je voor lokale feiten van computercriminaliteit (hacking, online oplichting, informaticasabotage) contact op met de Regional Computer Crime Unit (RCCU) van je gerechtelijk arrondissement. Voor inbreuken op kritieke infrastructuren of feiten van nationale omvang is de Federal Computer Crime Unit (FCCU) bevoegd binnen de Centrale directie van de bestrijding van de zware en georganiseerde criminaliteit. Aangifte doen kan ook via police.be of je lokale politiezone.
Hoe meld je een cybercrime in België?
Om computercriminaliteit in België te melden, kun je een klacht indienen bij je lokale politiezone of rechtstreeks bij de bevoegde RCCU van je gerechtelijk arrondissement. De FCCU behandelt vervolgens de aangiften: als een Belgisch strafbaar feit wordt vastgesteld, wordt een proces-verbaal overgemaakt aan het bevoegde parket; valt het feit onder buitenlandse bevoegdheid, dan wordt het via Interpol doorgestuurd. Via Police-on-web kunnen bepaalde feiten ook online worden aangegeven.
Wie contacteren bij informaticahacking in België?
Bij hacking of informaticasabotage in België neem je contact op met de dichtstbijzijnde Computer Crime Unit (CCU) via je lokale politiezone of de RCCU van je gerechtelijk arrondissement. De CCU voert gericht onderzoek naar hacking, ransomware, informaticafraude en digitale sabotage. Het is raadzaam om alle digitale bewijzen (screenshots, logbestanden, verdachte e-mails) te bewaren vooraleer je klacht neerlegt.
Wie contacteren als je telefoon gehackt is in België?
Bij hacking van een smartphone in België kun je contact opnemen met de RCCU (Regional Computer Crime Unit) van je gerechtelijk arrondissement of klacht indienen bij je lokale politiezone, die het dossier doorstuurt naar de bevoegde CCU. De experts van de CCU zijn gespecialiseerd in data-extractie en digitaal forensisch onderzoek op smartphones.
Hoe kan ik de cybercrime-eenheid van de Belgische politie contacteren?
De cybercrime-eenheid van de Belgische politie bestaat uit de Federal Computer Crime Unit (FCCU) op nationaal niveau en de Regional Computer Crime Units (RCCU) op het niveau van elk gerechtelijk arrondissement. Je kunt contact opnemen via je lokale politiezone, die de melding doorstuurt naar de bevoegde dienst. De federale politie is voor klachten en informatie bereikbaar via police.be.
Wat is het salaris van een cyberonderzoeker of cyberpolitieman in België?
De officiële bronnen vermelden geen exact nettobedrag voor een cyberonderzoeker bij de Belgische CCU. Wel is bekend dat de opleiding van 14 maanden vanaf dag één volledig bezoldigd wordt als volwaardig loon. Voordelen zijn onder meer 100% terugbetaling van openbaar vervoer en trein, 32 vakantiedagen per jaar, gratis opleidingen en kosteloze medische zorgen. Na 3 jaar anciënniteit kan men deelnemen aan de bevorderingsexamens tot politiecommissaris.
Wat verdient een politieonderzoeker in cybercriminaliteit?
Het salaris komt overeen met de weddeschaal van de graad van Hoofdinspecteur met Bijzondere Specialisatie ICT (HINP BS) binnen de Belgische Federale Gerechtelijke Politie. De opleiding van 14 maanden is vanaf de eerste dag volledig betaald. Voor de exacte barema’s en loonschalen raadpleeg je best rechtstreeks jobpol.be.
Wat zijn de toelatingsvoorwaarden om bij de Belgische Computer Crime Unit te gaan?
Om als cyberonderzoeker bij de CCU te starten, moet je de Belgische nationaliteit hebben, minstens 17 jaar oud zijn bij kandidaatstelling (18 jaar bij indiensttreding), en in het bezit zijn van een bachelordiploma of masterdiploma in de informatica (of een diploma met minimaal 90 uur ICT-vakken). Daarnaast moet je slagen voor de selectieprocedure in drie fasen met cognitieve proeven, fysieke proeven, een medisch onderzoek en een persoonlijkheidsproef volgens de STAR-methode.
Hoe lang duurt de opleiding tot cyberonderzoeker bij de Belgische federale politie?
De opleiding tot cyberonderzoeker bij de Federale Gerechtelijke Politie duurt 14 maanden en vindt plaats aan de Nationale Politieacademie (ANPA) in Etterbeek. De opleiding combineert theorie en praktijk in vijf modules (basisvaardigheden, informatica, officier van gerechtelijke politie, interventietechnieken, onderzoeker) en 4 operationele stages. De opleiding is vanaf dag één volledig bezoldigd.
Hoe heet de gespecialiseerde cybercrime-eenheid van de Belgische politie?
De gespecialiseerde eenheid voor computercriminaliteit van de Belgische politie heet de Computer Crime Unit (CCU). Deze is georganiseerd op twee niveaus: de Federal Computer Crime Unit (FCCU) op nationaal niveau binnen de Centrale directie van de bestrijding van de zware en georganiseerde criminaliteit, en de Regional Computer Crime Units (RCCU) in elk van de gerechtelijke arrondissementen.
Bronnen
Sluit je aan bij de kandidaten die zich voorbereiden met Policier.be.
Bevordering bij de Belgische politie: graden, voorwaarden en opleiding
Carrière bij de Belgische politie: graden, salarissen en selectie 2026
